Mwingiliano Kati ya Wenye Madaraka na Wananchi: Uchambuzi wa Kilinganishi kati ya Tamthilia za Kiswahili na Maandamano ya Kizazi cha Gen Z Nchini Kenya

  • Blessing Mwangi 1 ##default.groups.name.author##
  • Alice Njeri 2 * ##default.groups.name.author##
  • Bonface Omondi 3 ##default.groups.name.author##
  1. Idara ya Fasihi ya Kiswahili, Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Masinde Muliro, Kenya
  2. Idara ya Elimu ya Lugha, Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Masinde Muliro, Kenya;
  3. Masinde Muliro University of Science and Technology

* Corresponding author: Alice Njeri

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

##article.abstract##

Makala hii inachunguza jinsi tamthilia za Kiswahili zilivyotabiri na kuakisi mwingiliano kati ya watawala na wananchi nchini Kenya, huku ikilinganisha maudhui hayo na tukio halisi la maandamano ya Kizazi cha Gen Z ya Juni 2024. Kwa kutumia nadharia ya hegemony ya Gramsci na uchambuzi wa kimaandishi, tasnifu hii inachambua tamthilia tatu: Kifo Kisimani (Kithaka wa Mberia), Kigogo (Pauline Kea Kyovi), na Bembea ya Maisha (Timothy Moriasi Arege). Matokeo yanadhihirisha kuwa tamthilia hizi zilitabiri kwa usahihi mifumo ya udhalimu, ukandamizaji, na upinzani ambao ulionekana bayana katika maandamano ya 2024 dhidi ya Muswada wa Fedha. Utafiti unaonesha kuwa fasihi ya Kiswahili si tu kioo cha jamii, bali pia chombo cha kutahadhari na kuanzisha mawazo ya upinzani kwa vizazi vya kesho.

Publish Your Research in This Journal

Jarida la Taaluma za Kiswahili na Fasihi welcomes original research submissions on related topics.

  • Double-blind peer review
  • First decision in 3–4 weeks
  • DOI assigned on publication
  • Open Access — free to read
View Author Guidelines

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

##submission.citations##

Adamson, W. L. (1980). Hegemony and Revolution: A Study of Antonio Gramsci’s Political and Cultural Theory. University of California Press.

Al Jazeera. (2024, June 26). Kenya’s Ruto announces finance bill U-turn after deadly protests. Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/news/2024/6/26/activists-call-for-new-protests-in-kenya-following-deadly-police-crackdown

Amnesty International. (2025). “This Fear, Everyone is Feeling It”: Tech-facilitated Violence Against Young Activists in Kenya. Amnesty International. https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2025/11/AFR3204712025ENGLISH.pdf

Arege, T. M. (2022). Bembea ya maisha. Access Publishers Limited.

Carter, S. (2024, June 26). Deadly protests over Kenya finance bill prompt President William Ruto to drop support for tax hikes—CBS News. CBS News. https://www.cbsnews.com/news/kenya-protests-2024-finance-bill-president-ruto-drops-support-for-tax-hikes/

Cox, R. W. (1983). Gramsci, Hegemony and International Relations: An Essay in Method. Millennium, 12(2), 162–175. https://doi.org/10.1177/03058298830120020701

Gramsci, A. (1971). Selections from the Prison Notebooks. International Publishers.

Hodari, D. (2024, June 26). Kenya’s president withdraws tax bill after protesters storm Parliament. NBC News. https://www.nbcnews.com/news/world/kenya-protests-president-ruto-tax-bill-withdraw-rcna158975

Ikoku, O. (2025, September 5). A year later, Africa’s Gen Z uprising is only more emboldened. Waging Nonviolence. https://wagingnonviolence.org/2025/09/africa-gen-z-uprising-year-later/

IMLU. (2025). Silenced but Unbowed: Youth, Protests, and the Quest for Accountability in Kenya. Independent Medico-Legal Unit. https://imlu.org/Gen%20Z%20Report.pdf

IRSK. (2025, September 5). 2024 IRSK Issue Brief: Political Risk Analysis. The International Relations Society of Kenya (IRSK). https://irskenya.or.ke/diplomatic-feature/2024-irsk-issue-brief/

Kea, P. (2016). Kigogo. Storymoja.

Kibuacha, F. (2024, July 4). GeoPoll Report: Gen Z Protests in Kenya. GeoPoll. https://www.geopoll.com/blog/geopoll-report-youth-protests-in-kenya/

Kisilu. (2024, September 4). AfriCOG: The Gen Z Uprising in Kenya and Africa’s Youthquake. AfriCOG. https://africog.org/africog-the-gen-z-uprising-in-kenya-and-africas-youthquake/

Makhulo, K. (2024, June 27). Taking Charge: Gen Z Leads Historic Protests in Kenya. Center for Strategic & International Studies. https://www.csis.org/analysis/taking-charge-gen-z-leads-historic-protests-kenya

Mbugua, J. (2025). Why Kenya’s Gen Z Has Taken to the Streets. Journal of Democracy. https://www.journalofdemocracy.org/online-exclusive/why-kenyas-gen-z-has-taken-to-the-streets/

Mugaduka, M. S., & Murithi, J. (2023). Itikadi Katika Tamthilia za Kifo Kisimani (2001) na Maua Kwenye Jua la Asubuhi (2004). Jarida la Afrika Mashariki la Masomo ya Kiswahili, 6(1), 84–100. https://doi.org/10.37284/jammk.6.1.1171

Muia, W. (2024, June 20). Kenya Finance Bill: Gen Z anti-tax revolutionaries - the new faces of protest. BBC News. https://www.bbc.com/news/articles/c2jj5mee1pmo

Munga, J. (2024, August 22). Kenya Is at an Inflection Point. It Needs a New Path to Progress. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/emissary/2024/08/kenya-genz-protests-progress-tech-corruption?lang=en

Muthui, E. K. (2019). Tathimini ya maudhui katika tamthilia teule za kiswahili zinazotahiniwa shuleni za upili nchini Kenya: Mstahiki Meya (2009) na Kigogo (2016). [Thesis]. http://repository.seku.ac.ke/xmlui/handle/123456789/4495

Nairobi Post. (2025, April 11). Kigogo: How High School Set Book Ignited Kenya’s Gen Z Activism and Political Awakening. Nairobi Post. https://www.nairobipost.co.ke/kigogo-how-high-school-set-book-ignited-kenyas-gen-z-activism-and-political-awakening/

Njogu, K., & Chimerah, R. M. (1999). Ufundishaji wa fasihi: Nadharia na mbinu. Jomo Kenyatta Foundation.

Nyabola, N. (2018). Digital Democracy, Analogue Politics: How the Internet Era is Transforming Politics in Kenya. Zed Books. https://dokumen.pub/digital-democracy-analogue-politics-how-the-internet-era-is-transforming-politics-in-kenya-9781350219656-9781786994318.html

Oduor, B. (2024, August 7). How school literature books helped ignite Kenya’s Gen Z protests. The Eastleigh Voice News. https://eastleighvoice.co.ke/national/66028/how-school-literature-books-helped-ignite-kenyas-gen-z-protests

Ondieki, E. (2025, July 7). What makes Mberia‘s ‘Kifo Kisimani’ a powerful drama. The EastAfrican. https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/what-makes-mberia-s-kifo-kisimani-a-powerful-drama-5107048

Verity, D. (2024, July 22). From #HustlerNation to #RutoMustGo. Democracy in Africa. https://democracyinafrica.org/from-hustlernation-to-rutomustgo/

wa Mberia, K. (2001). Kifo kisimani. Marimba Publications Limited.